Column: Politiek over politiek

Metapolitiek in Den Helder. De door Behoorlijk Bestuur gevoerde mediacampagne en het uitblijven van de motie van wantrouwen richting wethouder Michiel Wouters viel niet in de smaak bij een groot deel van de raad. ‘Schandalig’, ‘onbehoorlijk’, ‘triest’ en ‘niet fraai’: Enkele termen waarmee de gang van zaken werd omschreven. Volgens Harmen Krul van het CDA moet je dit soort politiek als gemeenteraad helemaal niet willen en wordt het tijd dat de lokale volksvertegenwoordigers eens gaan nadenken over hun eigen handelen. Hij heeft gelijk: Inwoners willen van raadsleden meer democratische procesbewaking en zelfreflectie: Politiek over politiek.

Vertrouwenspersoon en procesbewaker
Dat blijkt uit het lokaal kiezersonderzoek. In het kort: Hoewel veelal gesproken wordt over de lokale democratie als partijendemocratie waarin politieke groeperingen met verschillende standpunten elkaar bevechten, is dit maar voor een klein gedeelte de realiteit. Het oordeel van inwoners over de lokale politiek is voor een groot deel afhankelijk van de wijze waarop politici opkomen voor het algemeen belang: De volksvertegenwoordiger als vertrouwenspersoon. Partijstandpunten zijn ondergeschikt. Daarnaast willen inwoners dat raadsleden nadenken over procesbewaking: Hoe bedrijven wij politiek en net zo belangrijk; kan iedereen meepraten?

In de rol van procesbewaker ziet het raadslid erop toe dat de kwaliteit van de besluitvorming op peil is. Daarmee komt deze op voor het algemeen belang, door te borgen dat de gemaakte besluiten overeenkomen met de behoeften van alle inwoners. Daaronder valt dus ook het zorgen voor voldoende en gelijke inspraak. Een steeds groter probleem is het feit dat inspraak vaak voorbestemd is aan een selecte groep inwoners. Zij met de tijd en de middelen om zich lokaal te laten horen voor hun belangen. Daar is ook een eigen verantwoordelijkheid, natuurlijk, maar capaciteiten en welwillendheid zijn niet accuraat van elkaar te onderscheiden.

Het democratisch proces binnen de raad moet ook zuiver zijn
Democratische processen zijn niet enkel de inspraakmogelijkheden van inwoners. Ook het handelen binnen de gemeenteraad en de publieke uitingen van politieke actoren zouden onderdeel moeten zijn van hetgeen raadsleden bewaken. Raadsleden die het democratische proces overschreeuwen, misbruiken of negeren worden afgestraft door de kiezer. Althans, de waardering die inwoners hebben voor deze mensen wordt een stuk lager. Jezelf vastbijten in standpunten en de gelopen races koste wat het kost opnieuw te beginnen is wat dat betref dus onverstandig. Zo ook het indienen van moties waarvan je toch al weet dat ze kansloos zijn, of het publiekelijk uiten van dingen die je vervolgens niet waarmaakt. Ironisch overigens, iets met: De pot verwijt de ketel.

Los van de inhoudelijke discussie of je waardering van de wethouder in kwestie, staat als een paal boven water dat er rondom deze motie van wantrouwen geen oog is voor de waarde van het democratisch proces en dat er ook niet in het algemeen belang is gedacht. De kritiek vind ik daarom terecht: Dit soort gebakkelei en persoonlijke vetes is niet wat de inwoners willen zien en is ook niet in het belang van de stad, je reinste tijdverspilling. Daarbij komt dat op lokaal niveau campagnes over partijpolitieke aspecten eigenlijk heel weinig verschil maken. Door lokale partijen wordt ook veel belang gehecht aan de politieke loyaliteit van kandidaat-raadsleden, maar ook dit blijkt geenszins productief. Ik vraag me daarom af of het voorsorteren op de coalitieonderhandelingen volgend jaar, en het voeren van een campagne die zich juist focust op tegenstellingen wel zinvol is, aangezien het overgrote deel van de inwoners hunkert naar stabiliteit, daadkracht en een eerlijk democratisch proces.

Mobiele versie afsluiten