Geen vervolgbehandeling voor helft jongeren in gesloten jeugdzorg

Noord-Holland Noord – Gemeenten in Noord-Holland Noord zijn in hun evaluatie over 2021 kritisch op de uitvoering van de JeugdzorgPlus in locatie Antonius. Uitvoerder Horizon is sinds vorig jaar gemachtigd om na de gesloten fase van de zorg ook een vervolgbehandeling genaamd ‘fase 2’ aan te bieden. Hoewel de doelstelling was dat 90% procent van de jongeren deze fase 2 zou doorlopen was dit vorig jaar slechts bij de helft het geval.

Fase 1 is jeugdzorg in een gesloten setting. De jongeren komen naar de inrichting Antonius in Castricum. Daar worden ze gemiddeld drie tot vier maanden behandeld. Daarna krijgen de jongeren vervolgzorg zonder gesloten machtiging, maar wel onder zorgregie van Horizon. Soms op de locatie zelf, daarvoor zijn drie studio’s en één appartement in Antonius beschikbaar. Ook zijn therapeutische gezinsvormen mogelijk, of een onderwijszorg traject waarbij jongeren tegelijk opgeleid worden. In totaal zijn er zes ‘producten’ beschikbaar na de eerste gesloten fase.

Onvoldoende gebruik van fase 2
Van die producten wordt echter volgens de samenwerkende gemeenten uit Noord-Holland Noord, de opdrachtgever van Horizon, onvoldoende gebruik gemaakt: “Gemeenten vinden dit ongewenst en met deze uitstroom wordt niet voldaan aan de doelstelling waarin is gesteld dat 90% van alle jeugdigen fase 1 en fase 2 heeft doorlopen.” Hoewel er begrip is voor het feit dat fase 2 pas een jaar bestaat bij Horizon zijn de gemeenten niet tevreden met de verklaring van de zorgaanbieder. Horizon moet volgens hen de behandeling aanpassen aan de behoeften van de jongeren.

“Dat niet alle jeugdigen passen binnen het vervolgaanbod van fase 2 vinden wij een zwak argument. Antonius heeft de opdracht het aanbod passend te maken. Wanneer dit niet het geval is, verwachten we dat zij onderzoek doen wat de reden hiervan is en hierop reageren door aanpassingen te realiseren”, zo valt te lezen in de evaluatie over 2021. Richting het einde van vorig jaar werd de instroom in fase 2 wel hoger. Ook laat Horizon weten dat er trajecten zijn geweest waar zij op papier geen fase 2 hebben aangeboden maar zij wel betrokken waren bij het vervolgproces na de gesloten behandeling.

Het doorlopen van fase 2 heeft verschillende voordelen. Zo waren de jeugdigen daar vaker in staat om te werken met een persoonlijke mentor. Ook vonden zij vaker school, dagbesteding of werk. Al met al lukt het nog niet om de gesloten jeugdzorg een integraal onderdeel van de behandeling te maken: “Het wordt ervaren als een laatste redmiddel om de jeugdige veiligheid te bieden.” Dat blijkt volgens de evaluatie ook uit het feit dat bijna alle jongeren via een spoedplaatsing in de gesloten jeugdzorg terecht komen. Pas als het echt fout gaat dus. Dit is onwenselijk: “Het is helpend wanneer JeugdzorgPlus eerder ingezet wordt en het gesloten karakter wordt geminimaliseerd.”

Transitie tot 2030
Dit jaar hopen de gemeenten op een beter resultaat wat betreft het gebruik van de behandelingen in fase 2: “Het vraagt om een
constante doorontwikkeling om het aanbod passend te maken op de vraag van jeugdigen en ouders. Hiervoor krijgt Horizon gelegenheid.” In 2030 wil de regio helemaal geen jongeren meer in de gesloten jeugdzorg hebben. Daarin gaat zij de samenwerking aan met Horizon: “Om de beweging naar minder instroom, meer open karakter, kortere verblijfsduur en meer participatie van jeugdige, ouders en het netwerk te realiseren, hebben ook gemeenten en het gehele domein van jeugdhulp een verantwoordelijkheid. Horizon hoeft dit niet alleen te doen.”