Ingezonden: De ouderdom van Lange Jaap

De omgeving van de lange Jaap is afgezet in verband met mogelijk instortingsgevaar van De Lange Jaap. Het symbool van Den Helder staat op instorten mogelijk. Ik lees vooral dat het volgens menig zeggen aan onderhoud heeft gelegen. Dat doet me deels pijn.

De lange jaap is gemaakt van gietijzer. Gietijzer heeft de Titanic doen vergaan (anders was ze niet gescheurd maar gedeukt geweest), maar niet de Eiffeltoren, deze is gemaakt van smeed-ijzer, oftewel ijzer behandeld tot bijna iets minder gelijkwaardigheid aan staal, maar zonder de slechte eigenschappen van gietijzer. De Eiffeltoren is hierom soms ook genoemd tot de inleiding van het stalen tijdperk.

Gietijzer heeft in het algemeen gezien na 50 jaar last van grafitisering en is ook nog eens zeer bros (Titanic). Het ijzer roest uit de legering en koolstof blijft over, de corrosie (galvanische corrosie) trekt het materiaal open (roest is 8x groter dan staal) en het materiaal scheurt en verzwakt verder.

Hierom monitort de inspectie van de Rijkswaterstaat scheurvorming o.a. . Ze zoeken naar beginnende scheuren en houden bestaande scheuren in de gaten, tot een maximum lengte. 9 van de 10 keer worden scheuren gelijk weggewerkt. Scheurvorming in niet constructiedelen is niet per direct altijd erg, dit was al jaren gaande. Ook lees ik dat er aannemers bezig geweest zijn van Rijkswaterstaat die nadelig e.e.a. beïnvloed hebben van potentieel niet constructiedelen – trappen, zijwanden en pasta in naden welke mogelijk corrosie bevorderd. Nu is er waarschijnlijk meer aan de hand en zitten er scheuren in de overgang tussen fundering en fundatie ergens en kan dit leiden tot omvallen, mocht het probleem veelvuldig in de dragende zijwanden zitten dan is er wat meer aan de hand. Dit had eigenlijk altijd kunnen gebeuren gezien de eigenschappen van gietijzer. Hierom is de vuurtoren ook redelijk bijzonder en een monument – op deze wijze wordt er namelijk niet meer geconstrueerd vanwege deze reden. Omdat dit soort dingen niet voor mogen komen en makkelijk te vervangen moeten zijn. Gietijzer is namelijk niet makkelijk te repareren (CO2-lasser met gloeien en behandeling procedé en las procedé)en de reparatie brengt eventueel gevolgrisico’s of schade met zich mee. Ook de constructiewijze van de Lange Jaap zal hier wat nadelen met zich meebrengen, zover ik nu van buitenaf kan zien.

Heeft het hierom gelegen aan onderhoud? Zeer waarschijnlijk niet, in het geval van teveel gescheurde dragende zijwanden mogelijk wel. Rijkswaterstaat vlagt zo hoog op, uit veiligheidsoverwegingen en vanwege het feit dat reparatie aan de prijs kan zijn en ook risico’s op het bestaan van de vuurtoren kan hebben. Omdat we hier eigenlijk praten over een natuurlijk proces – het roesten en scheuren van gietijzer, wat we hierom niet meer gebruiken – kan niemand hier wat aan doen. Rijkswaterstaat heeft zijn werk gewoon goed gedaan en er zijn altijd delen in een toren welke onderhoud behoeven en dit behoort bij het monumentrisico. Rijkswaterstaat kan niet veel meer en minder dan inspecteren, rapporteren en repareren. Maar wat er nu aan de hand is kan waarschijnlijk verstrekkende gevolgen hebben en moet zeer waarschijnlijk met extra budget – wat niet in het onderhoud zit vaak, verholpen worden. Het is hierom terecht dat Rijkswaterstaat nu opschaalt. Rijkswaterstaat heeft zijn inspecties goed gedaan, anders hadden we dit waarschijnlijk geeneens aan zien komen, dus complimenten hiervoor.

Ik wil hierom de ingenieus van Rijkswaterstaat succes wensen met de oplossing. Als ik denk wat het probleem is zal dit een best ingewikkelde opgave en operatie worden om dit op te lossen. In de tussentijd hoop ik ook wat meer te lezen wat het exacte probleem nu is. Iedereen zal het er redelijk mee eens zijn dat de vuurtoren De Lange Jaap moet blijven, maar we moeten ons ook realiseren dat als we niet inspecteren zoals Rijkswaterstaat dit nu gelukkig wel doet dit risico zich elke eeuw wel eens voor zal doen. De Lange Jaap is eigenlijk samen met de Titanic de reden waarom in de techniek gietijzer voor kritische constructies met lange levensduur niet meer veel gebruikt wordt en ook hierom verdient de Lange Jaap de monumentstatus en zal er altijd geld voor dit soort aangelegenheden vrij gemaakt moeten worden, het risico dat de lange Jaap loopt is echter kleiner als bij de Titanic, omdat het een statisch gebouw is.

Een tip van mij, indien nog niet gedaan, anodiseer de vuurtoren met zink/aluminum/magnesium anodes (EN AW 7020), netzoals dit bij schepen gedaan wordt. Dit gaat galvanische en oppervlakte corrosie zeer goed tegen en bespaard mogelijk op onderhoud.

Dhr. ing. J. van der Kraan
Lid Stadspartij
Werkzaam bij Tata Steel

Mobiele versie afsluiten